Piękno w nas (II )

Janusz Wróbel

www.janusz-wrobel.com

Piekno w nas  II - ilustracja 1

Zgodnie z obietnicą, przedstawiam listę dwudziestu czterech pozytywnych właściwości charakterologicznych sporządzonych przez dwóch amerykańskich psychologów, Martina Saligmana i Chrisa Petersona, którzy pogrupowali je w sześciu kategoriach. Pozwoliłem sobie opatrzyć je własnymi komentarzami.

Pierwszą z nich jest mądrość, na którą składają się: ciekawość, pragnienie wiedzy, umiejętność ocenienia sytuacji, pomysłowość, inteligencja emocjonalna i właściwy (obiektywny) punkt widzenia. W dużej mierze mądrość zasadza się na umiejętności przewidywania skutków wyborów, jakich dokonujemy. Oczywiście nie da się domniemać wszystkich możliwych efektów podejmowanych działań, ale gdy do kalkulacji myślowej dopuścimy pomoc tzw. zdrowego rozsądku, wykluczymy w zarodku możliwość dokonania aktu głupoty i nie padniemy ofiarą oszusta, próbującego sprzedać nam Kolumnę Zygmunta.

Człowiek rozumny jest ciekawy – pragnie wiedzieć i w swej chęci nie zadawala się wiadomością powierzchowną. Jest również krytyczny wobec tego, czego się dowiaduje, używając dotychczasowej wiedzy i doświadczenia do zweryfikowania podawanej mu informacji – innymi słowy mówiąc, nie jest łatwowierny i naiwny. Przykładem może być sposób, w jaki patrzymy na innego człowieka. Z jednej strony mamy takich, którzy hołdują powiedzeniu jakim cię widzą, takim cię piszą; po drugiej stronie znajdują się ci, którzy stosują się do przesłania nie patrz na płaszcz ubogi, może tam być rozum drogi.

Wreszcie, musimy pamiętać o tym, że sama wiedza i inteligencja nie wystarcza do tego, by być wartościowym człowiekiem: przestępcy bywają niezwykle pomysłowi i kreatywni, a wśród psychopatów i socjopatów posługiwanie się zasobnym umysłem do niecnych celów to chleb powszedni. Przysłowie mówi: rozum bez cnoty – miecz w ręku szalonego.

Na mądrość składa się także inteligencja emocjonalna. Jest nią zdolność do samoregulacji i samokontroli – umiejętność radzenia sobie z własnymi wyzwaniami emocjonalnymi, w tym ze stresem, oraz, co równie ważne – empatia, czyli rozumienie i właściwe reagowanie na emocje innych ludzi.

Drugą jest odwaga, do której zalicza się męstwo, wytrwałość i prawość. Jeśli chodzi o tę pierwszą cechę, to jej przynależność do tej kategorii jest niewątpliwa, co nie wydaje się być jednak już być tak oczywiste, gdy chodzi o dwie pozostałe. Zastanówmy się nad tym, co wspólnego z odwagą może mieć wytrwałość? Oto kilka pokrewnych określeń, nazywających tę cechę: nieugiętość, niezłomność, silna wola, samozaparcie, determinacja i poświęcenie. Czyż nie jest aktem odwagi podążanie do wyznaczonego celu poprzez odmawianie sobie pewnych przyjemności, pokonywanie zwątpienia lub ignorowania pokus porzucenia rozpoczętej pracy i spróbowania czegoś nowego i łatwiejszego? Czyż nie jest dzielnością nieuleganie słabościom czy skłonnościom, o których wiemy, że nam nie służą? Czyż wreszcie, codzienne wytrwałe zmaganie się z chorobą, upośledzeniem, biedą, głodem lub skutkami wojny jest nie tylko przejawem odwagi, lecz wręcz bohaterstwa?

A jeśli chodzi o prawość – osoba, która się boi, nie przeciwstawi się niegodziwości, korupcji, czy niesprawiedliwości. Bycie porządnym człowiekiem wymaga odwagi.

Trzecią kategorią są ludzkie uczucia, a wśród nich: uprzejmość i umiejętność dania miłości. Obudzenie w sobie przyjaznych uczuć wobec innych także wymaga pracy nad sobą – np. zniwelowanie zawiści, porzucenia chęci odwetu lub zademonstrowania swego poczucia wyższości, gotowości przebaczenia lub uznania swojej winy, a także umiejętności ucieszenia się z czyjegoś sukcesu lub szczęścia, by wymienić tylko kilka z koniecznych warunków. Z kolei, by okazać miłość, trzeba ją, jak już wcześniej podkreślałem, w sobie mieć. By to było możliwe, trzeba wpierw pokochać siebie, co czasami okazuje się być niezwykle trudnym wyzwaniem.

Gdyby pokusić się o połączenie omawianej kategorii z uprzednią, moglibyśmy sformułować następujące wezwanie: bój się mniej – kochaj bardziej!

Czwartą grupą jest sprawiedliwość, do której przynależy poczucie bycia obywatelem, uczciwość i przywództwo.

Funkcjonowanie w sferze publicznej, obywatelskiej często pojmowane jest jako mało istotne. Koszula bliższa ciału powiada przysłowie, obrazowo ukazując skupienie się na własnych sprawach, często obojętność wobec krzywdy, przemocy, bezdusznej bezwzględności, które to zjawiska dostrzegamy, ale ignorujemy, bo nie dotyczą nas osobiście. Brak zaangażowanie w tzw. „cudze sprawy” prowadzi do smutnego zjawiska znieczulicy społecznej. Z kolei postawa obywatelska przekłada się nie tylko na reagowanie na zło, które dostrzegamy wokół nas, ale na uczestniczenie w sprawach państwa poprzez np. branie udziału w wyborach lub akcjach społecznych, które uważamy za właściwe i pożądane, wbrew czasami panującemu zniechęceniu, opartemu na cynicznym przekonaniu, że „my i tak niczego nie zmienimy”.

W kolejnym odcinku tego cyklu omówimy dwie ostatnie kategorie: umiar i transcendencję.

Piekno w nas  II - ilustracja 2

About Janusz Wrobel

Janusz Wróbel - praktykujący psychoterapeuta, nauczyciel akademicki. Żonaty, pięcioro dzieci. Autor m.in. książek "Contact" (http://wisdommoonpublishing.com/buy_links.html#Contact) i "Language and Schizophrenia" oraz tomiku wierszy "Cztery pory tutaj” (http://www.telewizjadetroit.com/products-page/dvd/cztery-pory-tutaj-janusz-wrobel/). Janusz Wróbel - college professor, licensed counselor and psychotherapist, who currently maintains a private practice, "Balance and Harmony." Married with five children. Author of the books "Contact" (http://wisdommoonpublishing.com/buy_links.html#Contact) and „Language and Schizophrenia” (http://benjamins.com/#catalog/books/llsee.33/main).
This entry was posted in Janusz Wrobel, Psychologia, Szczescie and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply