Zły wilk w nas

Janusz Wróbel

www.janusz-wrobel.com

Zły wilk w nas - ilustracja 1

Poznawanie siebie jest procesem, który trwa przez całe nasze życie. Zwykle, kiedy już się nam wydaje, że staliśmy się ekspertami w dziedzinie samowiedzy, przytrafia się coś, co poddaje w wątpliwość słuszność tego przekonania. Pracowałem kiedyś z osobą, która została ukarana przez sąd za wysyłanie obelżywych i zastraszających anonimów, sugerujących, że ich adresat był sprawcą śmierci swojej żony. Ich nadawca do dziś nie jest przekonany o niewinności człowieka, którego prześladował swoimi listami, ale przyznaje, że to, co robił, było niedopuszczalne i okrutne. Ten lubiany przez wielu współpracownik, kolega i sąsiad, troszczący się o rodzinę mąż i ojciec, powiedział “nigdy bym siebie nie podejrzewał, że będę w stanie wypisywać takie potworności”. To, co odkrył o sobie, było bardzo nieprzyjemne i pozostawiło sporą dozę niechęci do samego siebie.

Inny mężczyzna zgłosił się do mnie, bowiem cierpiał na depresję spowodowaną możliwością rozwodu, który rozważała jego żona po odkryciu,  że zdradza ją z najbliższą przyjaciółką.”Naprawdę, nie rozumiem, dlaczego tak się zachowywałem, nie jestem w stanie pojąć, jak mogłem to robić żonie, którą kocham i z którą chciałbym spędzić resztę życia” – powtarzał kilkakrotnie skruszony, niewierny małżonek.

Przykłady, którymi się podzieliłem, nie są wcale odosobnione. Większość z nas przeżywa czasami wręcz dramatyczne konfrontacje pomiędzy wizerunkiem siebie, który nosimy i pielęgnujemy, a zachowaniami, których się dopuszczamy. W sposób oczywiście przesadny, ale bardzo trafny, fenomen ten opisał Robert Louis Stevenson w słynnym opowiadaniu „Dr Jekyll i pan Hyde”.

W poruszający sposób rozdwojenie natury ludzkiej ilustruje opowieść indiańska, pochodząca z plemienia Cherokee. Dziadek, rozmawiający ze swym wnukiem, porównuje je do walki dwóch wilków, które w nas zamieszkują. Jeden jest zły, przepełniony między innymi gniewem, zazdrością, chciwością, arogancją, odczuciem fałszywej dumy, poczuciem niższości, ale i zarazem pogardy dla innych. Ten drugi, dobry, charakteryzuje się łagodnością, współczuciem, hojnością, pokorą i miłością do bliźniego. Na pytanie wnuka o to, który wilk zwycięża, dziadek odpowiada: „ten, którego karmimy”.

Opowieść starego Indianina opisuje rzeczywistość, w której czai się niestety niebezpieczeństwo. Na szczęście, jest w niej też i posłanie nadziei. Zły wilk, którego będziemy głodzić, nie odpowiadając na jego podszepty, a bywa, że i żądania, stanie się słaby i w rezultacie straci swoje kły. Owszem, zabierzemy go do grobu, ale przynajmniej nie będzie już nas kąsać.

Jak uchronić się przed wspieraniem niepożądanych, często samounicestwiających instynktów, które w nas goszczą? Bardzo ważna jest odważna i uczciwa samoanaliza motywów, którymi się kierujemy, gdy dokonujemy wyborów, decydujących o naszych działaniach. Częstą pokusą, wobec której stajemy, jest przesada, przedobrzenie, które wypacza dobre, słuszne intencje. Warto przywołać tu zasadę złotego środka, który powinien nas chronić przed pułapkami skrajności. Zły nie śpi. Czuwa i czeka na właściwy moment, byśmy osunęli się z traktu wyznaczonego przez umiar, cierpliwość i wzgląd na innych w obszar, w którym króluje albo nieposkromiona żądza, albo przemożna indolencja. Przytoczę tutaj tabelkę, którą przygotowałem, by zilustrować tę myśl:

 

Niedostatek Złoty środek Nadmiar
Rozrzutność Oszczędność Skąpstwo
Brak motywacji Ambicja Agresja
Brak wiary w siebie i swój system wartości Stanowczość Bezwzględność
Obojętność Wrażliwość Przeczulenie na swym punkcie
Lenistwo Pracowitość Pracoholizm
„Tumiwisizm” Zaangażowanie Chęć kontrolowania
Despotyzm/pogarda dla inności Tolerancja Brak reguł i zasad
Koniunkturalność/oportunizm Lojalność Zaślepienie
Pasywność Entuzjazm Fanatyzm
Przesadne trzymanie się zasad/rygoryzm Spontaniczność Brak dyscypliny/ nieprzewidywalność
Samouwielbienie/pycha Skromność Brak szacunku dla samego siebie
Chciwość Szczodrość Finansowa nieodpowiedzialność

 

Pӓr Lagerkvist, w znakomitej książce „The Dwarf” [„Karzeł”], która jest napisana w formie pamiętnika karła, który żyje na książęcym dworze, zawarł taką oto refleksję swego bohatera:

Zauważyłem, że czasami przestraszam ludzi: jakkolwiek to, czego oni naprawdę się obawiają, to samych siebie. Myślą, że to ja jestem tym, który ich przeraża, ale czyni to karzeł w nich samych, ten człekokształtny stwór o małpiej facjacie, wystawiający swój łeb z głębi ich dusz. Obawiają się, bo nie wiedzą, że mają inną istotę, która w nich żyje. Boją się, kiedy cokolwiek wyłazi na powierzchnię z ich wnętrza, z kloacznego dołu ich dusz, coś, czego nie rozpoznają i co nie jest częścią ich rzeczywistego życia.

I tak niestety jest – drzemie w nas karzeł, który czasem się budzi i ma nadzieję, że nami zawładnie. Na szczęście mamy wolną wolę, mamy moralny GPS i jeśli wierzymy, to mamy modlitwę i dostęp do jej ogromnej mocy.

Zły wilk w nas - ilustracja 2

 

About Janusz Wrobel

Janusz Wróbel - praktykujący psychoterapeuta, nauczyciel akademicki. Żonaty, pięcioro dzieci. Autor m.in. książek "Contact" (http://wisdommoonpublishing.com/buy_links.html#Contact) i "Language and Schizophrenia" oraz tomiku wierszy "Cztery pory tutaj” (http://www.telewizjadetroit.com/products-page/dvd/cztery-pory-tutaj-janusz-wrobel/). Janusz Wróbel - college professor, licensed counselor and psychotherapist, who currently maintains a private practice, "Balance and Harmony." Married with five children. Author of the books "Contact" (http://wisdommoonpublishing.com/buy_links.html#Contact) and „Language and Schizophrenia” (http://benjamins.com/#catalog/books/llsee.33/main).
This entry was posted in Janusz Wrobel, Psychologia, Szczescie and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply